Edukacja w systemie brytyjskim

Kontynuowanie edukacji dzieci i młodzieży w Wielkiej Brytanii

Szkolnictwo w Anglii – poradnik dla rodziców i nauczycieli

Poradnik pt. Szkolnictwo w Anglii – poradnik przeznaczony dla emigrantów i specjalistów pracujących z emigrantami został opracowany przez specjalistów Uniwesytetu Middlesex w Londynie przy współpracy z Centrum Badań Polityki Społecznej (SPRC).

Opracowanie kierowane jest przede wszystkim do nowoprzybyłych do Wielkiej Brytanii rodziców – emigrantów, ale może być także pomocą dla nauczycieli pracujących z emigrantami, władz lokalnych; organizacji pracującymi z rodzinami emigrantów oraz innych specjalistów świadczących pomoc dzieciom i ich rodzinom.

Poradnik w dwóch wersjach językowych – polskiej i angielskiej – jest dostępny tutaj.

Informacje dla rodziców w pytaniach i odpowiedziach

Niedawno przybyliśmy do Wielkiej Brytanii lub planujemy przyjazd w najbliższym czasie. Co powinniśmy zrobić, aby nasze dziecko kontynuowało edukację?

Obecnie w Wielkiej Brytanii jest obowiązek edukacji do 17 roku życia dziecka. Ta regulacja obowiązuje od września 2013 (poprzednio nauka obowiązała do 16 roku życia).

W Anglii i Walii system edukacji dzieli się na cztery poziomy:

Primary education – szkoła podstawowa (5-11)
Secondary education – szkoła średnia niższego stopnia (gimnazjum) (11-17)
Further education – szkoła średnia wyższego stopnia (17-19)
Higher education – szkoły policealne i szkolnictwo uniwersyteckie (po zdaniu egzaminów A-level, powyżej 18 lat)

Dzieci do 17 roku życia

Wszystkie dzieci na terenie Anglii między 5 a 17 rokiem życia są uprawnione do bezpłatnej publicznej edukacji. Większość szkół państwowych zobowiązana jest do realizacji Narodowego Programu Nauczania. Najbardziej popularne rodzaje szkół na tym poziomie to:

Community schools (szkoły lokalne): nadzorowane przez lokalny urząd dzielnicowy (local council), pozostające poza wpływem prywatnego sektora lub religijnych grup wyznaniowych.
Foundation schools: szkoły cieszące się większą swobodą organizacyjną niż community schools.
Academies (akademie): niepodlegające nadzorowi lokalnego urzędu dzielnicowego (local council). Niektóre akademie otrzymują fundusze od sponsorów, przedsiębiorstw lub grup wyznaniowych lub wolontariuszy. Są również finansowane bezpośrednio przez rząd, a nie za pośrednictwem lokalnego urzędu dzielnicowego. Są one prowadzone przez zarząd, który zatrudnia personel. Akademie nie muszą przestrzegać Narodowego Programu Nauczania i mogą ustalać własne daty semestru i godziny szkolne. Muszą jednak przestrzegać tych samych zasad dotyczących przyjęć, specjalnych potrzeb edukacyjnych i praw anty-dyskryminacyjnych, co inne szkoły państwowe.
Grammar schools (szkoły ponadpodstawowe o rozszerzonym programie nauczania): są prowadzone przez lokalne urzędy dzielnicowe, ciała założycielskie lub powiernicze, przyjmujące kandydatów na podstawie wyników w nauce i organizujące w większości egzamin wstępny do szkoły.
Private schools lub independent schools (szkoły prywatne): pobierają opłaty za naukę zamiast być finansowane przez rząd. Szkoły te nie muszą przestrzegać Narodowego Programu Nauczania.
Inne szkoły: np. wyznaniowe oraz szkoły dla dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Rodzice przyjeżdżający do Wielkiej Brytanii powinni najpierw skontaktować się z urzędem (council) na terytorium swego nowego miejsca zamieszkania. Wydział do spraw edukacji w urzędzie będzie w mocy doradzić, jakie są na danym terenie regulacje dotyczące dzieci z zagranicy oraz jakie szkoły znajdują się na danym terenie i w których z nich są dostępne miejsca.

Dokładne wymagania co do przyjęcia dziecka do szkoły są ustalane i egzekwowane lokalnie. Każda szkoła posiada ciało odpowiedzialne za przyjęcia do szkoły i decydujące o tym, komu przydzielone zostaną miejsca.

Nauka w szkole podstawowej i średniej (primary i secondary education) podzielona jest na cztery części, zakończone egzaminami. Uczniowie przystępują do nich w wieku 7, 11, 14 i 16 lat. Ostatni z tych egzaminów – General Certificate of Secondary Education (GCSE) – umożliwia kontynuowanie nauki w szkołach dla uczniów powyżej 16 roku życia (Further education) lub college’ach.

Na terenie Anglii istnieje system elektronicznej aplikacji o przyznanie miejsca dla dziecka w szkole.

W celu uzyskania bardziej szczegółowej informacji, zachęcamy do odwiedzenia stron internetowych Department for Education, gdzie znajdą Państwo m.in. informacje o rodzajach szkół oraz ogólne wiadomości na temat edukacji w Wielkiej Brytanii.

Dzieci od 16 do 18 lat

W wieku 16 lat dzieci zwykle przystępują do egzaminów GCSE (mniej-więcej na poziomie polskiego egzaminu gimnazjalnego, choć nieuznawany za jego dokładny odpowiednik), których zdanie jest niezbędne, aby kontynuować naukę, na poziomie A-level (matura), zwykle przez dwa lata. Egzaminy A-level (maturalne) umożliwiają aplikowanie o miejsca na uczelniach wyższych.

Szkoły zapewniające edukację na poziomie przygotowującym do egzaminów A-level to: General further education (FE) colleges. Są to placówki szkolne zapewniające edukację po 16 roku życia po ukończeniu secondary school (szkoły średniej niższego stopnia), ale jednocześnie nie są częścią szkolnictwa wyższego na poziomie uniwersyteckim lub policealnym. Program tych szkół może mieć różny zakres, od zapewnienia podstawowych przedmiotów takich jak matematyka i język angielski, do zaawansowanych programów edukacyjnych (Higher National Diplomas).

Również dodatkowe zajęcia mogą mieć charakter bezpłatny, jeśli uczeń jest poniżej 24 roku życia i przygotowuje się po raz pierwszy do uzyskania kwalifikacji GCSE lub A-level. Młodzież w wieku 16-17 lat może podjąć pogimnazjalną edukację (further education (FE)) w pełnym wymiarze programowym w szkole lub – dla osób pracujących – w college’u.

Jeśli uczeń poniżej 18 roku życia kończy szkołę średnią niższego stopnia lub college, to zagwarantowane jest dla niego miejsce w systemie zajęć ponadgmnazjalnych (FE) i rozpoczyna on dalszą edukację od kolejnego roku szkolnego – jesienią następnego roku. Należy skontaktować się ze szkołą lub lokalnym urzędem w celu otrzymania informacji, jaka oferta jest w danym momencie dostępna w tym zakresie.

Jakiego typu szkołami są Sixth-Form Colleges i na jakim poziomie kształcenia zapewniają edukację?

Sixth-Form Colleges – nie są częścią publicznego szkolnictwa. Są one niezależnymi i autonomicznymi instytucjami edukacyjnymi zapewniającymi naukę na poziomie 16-19 lat. Dzięki nowych ustawom wprowadznych przez Apprenticeships, Skills, Children and Learning Act 2009, który zmodyfikowały Further and Higher Education Act 1992, szkolne regulacje oraz ustawodawstwo nie mają zastosowania wobec Sixth-Form Colleges, które obowiązują osobne regulacje.

Młodzież powyżej 18 lat

Po zdaniu egzaminów A-level młodzież może kontynuować naukę w szkołach lub college’ach, wybierając kursy zawodowe zakończone zdaniem General National Vocational Qualifications (GNVQs) lub kontynuować naukę kończącą się otrzymaniem stopnia dyplomowanego specjalisty (Diploma). Może również aplikować o miejsce na studiach na uniwersytecie.

Co to jest Diploma?

Uczniowie w wielu 14-19 lat mogą uzyskać tytuł dyplomowanego specjalisty, który łączy wiedzę akademicką z praktyką zawodową. Kursy dyplomowe zostały stworzone w porozumieniu z pracodawcami, szkołami i wyższymi uczelniami. Zapewniają rozwój umiejętności i wiedzy potrzebnej do dalszej/wyższej edukacji oraz podjęcia zatrudnienia.

Wszystkie kursy dyplomowe są dostępne na trzech poziomach: podstawowym (Foundation – level 1), wyższym (Higher – level 2) oraz zaawansowanym (Advanced – level 3). Obecnie dostępnych jest 14 kursów dyplomowych w następujących dziedzinach: Inżynieria; Informatyka; Dziedziny kreatywne i media; Budownictwo; Społeczeństwo, zdrowie i rozwój; Fryzjerstwo i kosmetyka; Ochrona środowiska; Hotelarstwo; Administracja biznesu i finanse; Produkcja i projektowanie produktów; Podróż i turystyka; Sektor publiczny; Handel detaliczny; Sport i wypoczynek.

Co to są GNVQs and NVQs?

GNVQs (General National Vocational Qualifications) łączą ze sobą elementy wiedzy ogólnej z wiedzą zawodową oraz z pracą. Wiedzę wyłącznie zawodową można zdobyć na kursach National Vocational Qualifications (NVQs). Bazują one na umiejętnościach, wiedzy i kompetencjach wymaganych przez pracodawców poszczególnych sektorach.